कञ्चनपुर – हिमालय पर्वतमालामा पाइने दुर्लभ कृष्णवक्ष रातोकण्ठ (चाइनिज रुबीथ्रोट) चरा पहिलोपटक कञ्चनपुरमा देखापरेको छ। बेलौरी नगरपालिका-७ नकैया सीमसार क्षेत्रमा कृष्णवक्ष रातोकण्ठ चरा फेला परेको हो।
नेपाल पक्षी संरक्षण संघ (बीसीएन) का चराविज्ञ हिरूलाल डगौरा शुक्लाफाँटा नेचरगाइड एसोसिएसनका सुवन चौधरी र महानन्द जोशीको टोलीले सो चरा फेलापारेका हुन्। हिमाली क्षेत्रमा हिउँ पर्ने क्रमसँगै चिसो बढेपछि यो चरा तराई क्षेत्रमा आउने गर्छ। ‘तराई क्षेत्रमा आउने भए पनि विरलै देखापर्ने गरेको छ’, चराविज्ञ डगौराले भने, ‘कञ्चनपुरमा भने पहिलोपटक देखापरेको छ, यो चरा यस क्षेत्रका लागि दुर्लभ नै हो।’ अहिलेसम्मको तथ्याङ्कमा यो चरा नदेखिएको उनको भनाइ छ।
उनका अनुसार यो चरा बङ्गलादेश, भुटान, म्यानमार, नेपाल, पाकिस्तान, रुस र थाइल्याण्डमा पाइन्छ। गर्मीका बेला हिमाली क्षेत्रमा र जाडोमा तराई क्षेत्रमा बसाइ सर्ने गर्छ। जाडोमा यो चरा नेपालदेखि भारतको आसामसम्म बसाइ सरेर पुग्ने गर्छ। यसले गर्मीका बेला प्रजनन गर्छ। घना रुख र झाडीमा गुँड लगाएर अण्डा पारेर बच्चा कोरल्छ।
कृष्णवक्ष रातोकण्ठ चराको भालेको सेतो निधार, स्टलेटी खैरो हुन्छ भने पखेटा खैरो रङको र पुच्छर सेतो टुप्पोमा कालो रङको हुन्छ। घाँटी र छातीको छेउ कालो हुन्छ भने घाँटीको बीचमा रातो रङको हुन्छ।
पोथी निलो खैरो रङको हुन्छ। घाँटी सेतो हुन्छ। ‘यो चराका जोडी प्रजननको समयमा एक्लै वा जोडीमा देखिन्छ’, चराविज्ञ डगौराले भने, यसले स-साना किरा र कमिलालाई आहाराका रूपमा खाने र बचेरालाई खुवाउँछ।’ तराई क्षेत्रमा चिसो बढ्न थालेपछि यो चरा पुनः पुरानै बासस्थान फर्किन्छ। यो चरा विशेषगरी समुद्री सतह दुई हजार ५००देखि दुई हजार ७०० मिटरको उचाइसम्म देखिने गरेको छ।
सिमसार क्षेत्र संरक्षणमा स्थानीय बासिन्दाको चासो बढ्दै जानु र चराको शिकार गर्ने क्रममा कमी आएपछि दुर्लभ प्रजातिका चरा देखिन थालेको चराविज्ञ डगौराले बताए।
रासस
